Programlama laboratuvarları için sınav ve kod değerlendirme sistemi. İnternet gerekmez; eğitmen bilgisayarı yerel ağda (LAN/WiFi) sunucu olur, öğrenciler ona bağlanır.
- Eğitmen uygulaması: sunucuyu başlatır, soruları ve sınavları yönetir, sınavı canlı izler, sonuçları gösterir.
- Öğrenci uygulaması: sunucuyu ağda kendisi bulur, giriş yapar, sınavı çözer. Cevaplar her değişiklikte kaydedilir.
- Eğitmen uygulaması aynı zamanda sunucudur: yerel ağda bir WebSocket sunucusu açar (JSON mesajlar) ve verileri SQLite veri tabanında (SQLAlchemy) tutar.
- Öğrenci uygulaması sunucuyu UDP broadcast ile ağda bulur (bulamazsa IP elle girilir) ve tek bir WebSocket bağlantısıyla haberleşir.
- Sınav süresini sunucu belirler; süre dolunca gönderilmemiş sınavlar kaydedilmiş cevaplarla otomatik gönderilir.
- Cevap anahtarı hiçbir zaman öğrenci uygulamasına gönderilmez; puanlama sunucuda yapılır.
Sorun mu var? docs/SORUN_GIDERME.md
Her main güncellemesinde GitHub Actions iki Windows uygulamasını kendisi derler.
- GitHub'da projenin sayfasında Actions sekmesine girin.
- Soldan Build Windows'u seçin, listedeki en üstteki yeşil tikli (✓) çalıştırmaya tıklayın.
- Sayfanın altındaki Artifacts bölümünden indirin (GitHub hesabıyla giriş yapmış olmak gerekir):
- LabSinav-Egitmen → eğitmen bilgisayarına
- LabSinav-Ogrenci → her öğrenci bilgisayarına
- Zip'i bir klasöre çıkarın (ör.
C:\LabSinav-Ogrenci) ve içindeki.exe'yi çalıştırın. Klasördeki diğer dosyalar (_internal) .exe ile birlikte kalmalıdır; sadece .exe'yi kopyalamayın. Masaüstüne kısayol için .exe'ye sağ tık → Kısayol oluştur.
İlk açılışta "Windows bilgisayarınızı korudu" uyarısı çıkarsa Ek bilgi → Yine de çalıştır. Antivirüs uyarısı ve diğer sorunlar için: docs/SORUN_GIDERME.md. Elle derleme başlatmak için: Actions → Build Windows → Run workflow. Artifacts 90 gün saklanır.
.exe sürümünde veri tabanı ve loglar program klasöründe değil, kullanıcının uygulama veri klasöründedir
(%LOCALAPPDATA%\LabSinav\). Eğitmen uygulamasının Ayarlar menüsünde:
- Veri klasörünü aç: bu klasörü dosya gezgininde açar.
- Veri tabanını yedekle…: tarihli bir kopya kaydeder (ör.
labsinav_yedek_2026-11-10_14-30.db). Sınav sırasında da güvenle kullanılabilir. Geri yüklemek için uygulamayı kapatıp yedeği veri klasörünelabsinav.dbadıyla kopyalayın (klasördelabsinav.db-wal/labsinav.db-shmdosyaları kaldıysa onları silin). - Örnek veri yükle (deneme):
python -m scripts.seed'in yaptığını yapar (Python olmadan demo için). Mevcut tüm veriyi siler, önce onay ister; bitince uygulama kapanır,egitmen / egitmen123ile yeniden girilir.
Desteklenen sürüm: Python 3.11–3.14 (önerilen: 3.14).
Python 3.15 ile çalışmaz: sunucu, Python'un kendi kütüphanesindeki bir hata yüzünden açılmaz
('lazy_import' object is not callable, ayrıntı: SORUN_GIDERME).
3.15 veya üstünde uygulamalar açılışta uyarı gösterir.
Tüm komutlar proje kök klasöründe (README.md'nin olduğu yerde) çalıştırılır.
-
Python 3.14'ü kurun. PowerShell'de (Python kurulum yöneticisi
pyvarsa):py install 3.14pykomutu yoksa https://www.python.org/downloads/ adresinden 3.14 sürümünü indirip kurun; kurulumun ilk ekranında "Add python.exe to PATH" kutusunu işaretleyin. -
Proje klasöründe PowerShell açın (klasörde boş yere Shift + sağ tık → "PowerShell penceresini burada açın"):
py -3.14 -m venv .venv .venv\Scripts\Activate.ps1 python --version # "Python 3.14.x" yazmalı pip install -r requirements.txt
Bilgisayarda birden fazla Python kuruluysa (ör. 3.12 ve 3.15) düz
pythonveyapy -3istemediğiniz sürümü açabilir. Bu yüzden sanal ortamıpy -3.14ile oluşturun ve etkinleştirdikten sonrapython --versionile kontrol edin. Kurulu sürümleri görmek için:py list(eski sürümlerdepy -0). Yanlış sürümle oluşturduysanız.venvklasörünü silip yukarıdaki komutları tekrarlayın.Activate.ps1"betik çalıştırma devre dışı" hatası verirse bir kez şunu çalıştırın, sonra tekrar deneyin:Set-ExecutionPolicy -Scope CurrentUser RemoteSigned
(Komut İstemi
cmdkullanıyorsanız etkinleştirme komutu:.venv\Scripts\activate.bat)
python3 -m venv .venv # python3 --version 3.11–3.14 olmalı; değilse ör. python3.14 -m venv .venv
source .venv/bin/activate
python --version
pip install -r requirements.txtQt pencereleri açılmazsa (xcb eklentisi hatası) şu sistem paketini kurun:
sudo apt install libxcb-cursor0 # Ubuntu / Debian
sudo pacman -S xcb-util-cursor # ArchHer yeni terminalde önce sanal ortamı etkinleştirin (
.venv\Scripts\Activate.ps1veyasource .venv/bin/activate). Satırın başında(.venv)görünüyorsa etkindir.
Eğitmen uygulaması ilk kez açıldığında veri tabanında hiç eğitmen yoksa "İlk kurulum" penceresi gelir: ad soyad, kullanıcı adı ve şifreyi (iki kez) girip Hesabı oluştur'a basın. Ardından normal giriş ekranı açılır ve bu bilgilerle giriş yapılır. Şifre daha sonra Ayarlar → Şifre değiştir menüsünden değiştirilebilir.
Denemek için hazır örnek veri isterseniz ilk kurulum yerine şunu çalıştırabilirsiniz:
python -m scripts.seed # DİKKAT: veri tabanındaki TÜM veriyi siler, örnek veriyi yüklerpython -m instructor_app.main # eğitmen uygulaması (sunucuyu da başlatır)
python -m student_app.main # öğrenci uygulaması
python -m student_app.main --demo # öğrenci uygulaması, sunucusuz deneme (arayüzü görmek için)
python -m student_app.main --no-kiosk # tam ekran / sınav kilidi olmadan (geliştirirken)
pytest # tüm testlerpython -m scripts.seed # 30 öğrenci (15 + 15)
python -m scripts.seed --students 80 # 80 öğrenci (40 + 40), yük testi için| Rol | Kullanıcı adı | Şifre |
|---|---|---|
| Eğitmen | egitmen |
egitmen123 |
| Öğrenci | 260101001, 260101002, … |
öğrenci numarasının kendisi |
Öğrencilerin ilk yarısı "1. Öğretim A", ikinci yarısı "1. Öğretim B" sınıfındadır
(varsayılan: 260101001–260101015 A, 260101016–260101030 B).
Örnek sınav ("C Programlama — Ara Sınav Denemesi", 10 soru, 100 puan) A sınıfına aittir.
Eğitmen bilgisayarı ve öğrenci bilgisayarları aynı yerel ağda (aynı switch veya aynı WiFi) olmalıdır.
- Önce eğitmen: eğitmen uygulamasını açın ve giriş yapın. Sunucu ancak giriş yapıldıktan sonra başlar; öğrenciler o zamana kadar bağlanamaz.
- Pencerenin altındaki durum çubuğunda sunucu adresi yazar, ör.
Sunucu: 192.168.1.20:8765. Bu IP adresini not edin (otomatik bulma çalışmazsa öğrencilere söyleyeceksiniz). - Sonra öğrenciler: öğrenci uygulamasını açarlar. Uygulama sunucuyu ağda kendisi bulur (birkaç saniye sürebilir). Bulamazsa giriş ekranındaki alana eğitmenin IP adresi elle yazılır.
- Öğrenciler öğrenci numarası ve şifreleriyle giriş yapar; sınav başlayana kadar bekleme ekranında kalırlar.
- Eğitmen Sınavlar sekmesinde sınavı seçip Başlat'a basar. Sınav, sınıftaki bağlı tüm öğrencilere aynı anda açılır ve Canlı Panel sekmesine geçilir.
- Canlı Panel'de her öğrencinin durumu (bağlı, sınavda, gönderdi), cevapladığı soru sayısı ve pencereden çıkma sayısı izlenir. Gerekirse +5 dk / +10 dk ile süre eklenir veya Sınavı Bitir ile erken bitirilir.
- Süre dolunca göndermemiş öğrencilerin kayıtlı cevapları otomatik gönderilir ve puanlanır.
- Sonuçlar sekmesinde puanlar, istatistikler ve soru analizi görülür; klasik sorularda elle puan verilebilir, sonuçlar Excel'e aktarılabilir. Loglar sekmesinde giriş, gönderim, pencereden çıkma gibi olaylar listelenir.
Öğrenci uygulaması son bağlandığı sunucuyu hatırlar: otomatik bulma başarısız olursa önce o adresi dener ve IP kutusuna hazır yazar.
Bağlantısı kopan öğrenci tekrar giriş yapınca sınava kaldığı yerden, kayıtlı cevaplarıyla devam eder. Eğitmen uygulaması sınav sırasında kapanırsa süre işlemeye devam eder; uygulama yeniden açılıp giriş yapılınca sınav kaldığı yerden sürer.
| Port | Protokol | Ne için |
|---|---|---|
| 8765 | TCP (WebSocket) | Öğrenci ↔ sunucu iletişimi |
| 50555 | UDP | Sunucunun ağda otomatik bulunması |
Bu iki port eğitmen bilgisayarında gelen bağlantılara açık olmalıdır.
Windows: eğitmen uygulaması giriş yapıldıktan sonra bu kuralların olup olmadığını kontrol eder; yoksa uyarır ve "Kuralları ekle (yönetici)" ile Windows yönetici izni isteyerek kendisi ekler. Windows ayrıca kendi izin penceresini gösterirse "Özel ağlar" için izin verin. Elle eklemek isterseniz yönetici olarak açılmış PowerShell'de:
netsh advfirewall firewall add rule name="LabSinav WebSocket" dir=in action=allow protocol=TCP localport=8765
netsh advfirewall firewall add rule name="LabSinav Kesif" dir=in action=allow protocol=UDP localport=50555Ağ bağlantısının profili "Genel" ise Ayarlar → Ağ ve İnternet → (bağlantı) → Ağ profili: Özel yapın.
Linux:
sudo ufw allow 8765/tcp && sudo ufw allow 50555/udp # ufw (Ubuntu)
sudo firewall-cmd --add-port=8765/tcp --add-port=50555/udp --permanent # firewalld (Fedora vb.)
sudo firewall-cmd --reloadOtomatik bulma çalışmıyorsa IP'yi elle girmek her zaman çalışır. Sık sebepler: misafir/okul WiFi'larında cihazların birbirini görmesinin engellenmesi ("istemci izolasyonu"), farklı alt ağlar (ör. eğitmen kabloda 10.0.x.x, öğrenciler WiFi'da 192.168.x.x) veya UDP 50555'in kapalı olması. IP elle girildiğinde de bağlanamıyorsa TCP 8765 kapalıdır ya da cihazlar aynı ağda değildir.
(.exe sürümünde logs/ klasörü %LOCALAPPDATA%\LabSinav\logs\ altındadır.)
logs/events.log: sınav olayları (JSON Lines). Aynı olaylar Loglar sekmesinde de görülür.logs/instructor.log,logs/student.log: uygulama hataları. Beklenmeyen bir hata olursa kullanıcıya Türkçe bir mesaj gösterilir, ayrıntısı bu dosyalara yazılır; sorun bildirirken bu dosyayı ekleyin.
Normalde gerek yok, GitHub Actions derler. Windows'ta kendiniz derlemek isterseniz:
pip install -r requirements-build.txt
pyinstaller --noconfirm build_tools/LabSinav-Egitmen.spec
pyinstaller --noconfirm build_tools/LabSinav-Ogrenci.spec
dist\LabSinav-Ogrenci\LabSinav-Ogrenci.exe --smoke-test # açılıp hemen çıkıyorsa paket sağlamÇıktı dist/LabSinav-Egitmen/ ve dist/LabSinav-Ogrenci/ klasörleridir. İkonu değiştirmek için
build_tools/make_icons.py düzenlenip python build_tools/make_icons.py çalıştırılır.
scripts/fake_students.py, gerçek öğrenci uygulamasıyla aynı protokolü kullanan N sahte öğrenciyi
aynı anda bağlar. Öğrenciler rastgele aralıklarla rastgele cevap kaydeder; bir kısmı erken gönderir,
bir kısmı bağlantıyı koparıp tekrar bağlanır (kayıtlı cevapların geri geldiği kontrol edilir),
bir kısmı "pencereden çıktı" (focus_lost) gönderir, kalanlar sürenin dolmasını bekler.
python -m scripts.seed --students 80 # A sınıfında 40 öğrenci (260101001…260101040)
python -m instructor_app.main # egitmen / egitmen123 ile giriş yapın
python -m scripts.fake_students -n 40 # başka bir terminalde (sunucuyu ağda kendisi bulur)Sahte öğrenciler bağlanınca eğitmen uygulamasında örnek sınavı Başlat'a basın (süreyi kısaltmak için önce sınavı düzenleyip süreyi 2-3 dakika yapabilirsiniz). Betik sınav bitince özet yazar:
Bağlanan : 40
Kendisi gönderen : 8
Otomatik gönderilen : 32
Yeniden bağlanan / doğrulanan : 8 / 8
save_answer ort. / p95 / en yavaş : 4.6 / 9.1 / 52.1 ms
Hata alan öğrenci : 0
- Hata alan öğrenci 0 olmalı. Süre dolarken yola çıkmış kayıtların aldığı
TIME_UP"beklenen" olarak ayrı yazılır, hata sayılmaz. save_answersüreleri birkaç on milisaniyeyi geçmemeli; yüzlerce ms'lik süreler sunucu bilgisayarının zorlandığını gösterir.-ndeğeri sınavın sınıfındaki öğrenci sayısını geçmemeli; başka sınıftaki öğrenciler sınav başlamadığı için bekler.
Seçenekler (python -m scripts.fake_students --help):
| Seçenek | Varsayılan | Anlamı |
|---|---|---|
-n |
30 | öğrenci sayısı |
--host, --port |
keşif, 8765 | sunucu adresi (verilmezse UDP keşfiyle bulunur) |
--first |
260101001 | ilk öğrenci numarası |
--min-delay, --max-delay |
1, 5 | iki kayıt arası bekleme (sn); yoğun test için ör. 0.05 ve 0.3 |
--early, --reconnect, --focus |
0.2, 0.2, 0.3 | erken gönderen, bağlantı koparan, pencereden çıkan oranı |
--seed |
— | aynı sayı verilirse aynı rastgele davranış (tekrarlanabilir test) |
Başka bilgisayardan çalıştırmak için: python -m scripts.fake_students -n 40 --host 192.168.1.20
shared/ ortak: mesaj protokolü, ayarlar, tema, hata yakalama
server/ veri tabanı, ağ ve iş mantığı (servisler)
instructor_app/ eğitmen arayüzü
student_app/ öğrenci arayüzü
evaluator/ C kodu derleme ve değerlendirme (final)
scripts/ seed ve yük testi betikleri
build_tools/ .exe paketleme: PyInstaller tarifleri (.spec), ikonlar
.github/ GitHub Actions: Windows .exe derlemesi
tests/ pytest testleri
data/, logs/ çalışma zamanında oluşur (git'e eklenmez)